«Байлық» ойынының ережелері
«Байлық» — қазақша вайбтағы жылдам эконом-ойын. Алматы мен Астананың клеткаларын сатып ал, түсті сеттер жина, юрта мен биік үй сал да қарсыластарды рентамен таза қыл. Партия 20–40 минутқа сыяды: қатаң таймер финалды кепілдейді.
Мақсат
Банкрот болмаған соңғы ойыншы болу — немесе партия таймері біткенде ең көп капитал жинау. Бәрін сервер санайды: сүйек, рента, аукцион және банкроттық.
Алаң және жүріс
Алаң — 24 клеткалы шеңбер. Өз жүрісіңде екі сүйек тастап, фишканы жылжытасың. Стартты өткенде банк 2 000 ₸ береді. Дубль түссе — тағы жүресің; қатарынан үш дубль — бірден Карантинге.
Сатып алу және аукцион
Иесіз клеткаға түссең — бағасымен сатып ал не бас тарт. Бас тарту (немесе ақша жетпеуі) бірден аукцион іске қосады: клеткаларды кім көп ставка қойса, сол алады. Клеткалар банкте жатып қалмайды.
Сеттер және құрылыс
Бір түстің барлық клеткасын жинасаң, сал: Юрта 🛖 → Там 🏠 → ТҮ 🏢. Сет бойынша біркелкі салу керек. Әр деңгей рентаны күрт көтереді — салынған клетка бір реттік визитте әмиянды соғады.
Рента, салық және карталар
Бөтен клеткаға тұрсаң — иесіне рента төлейсің. Транспорт иесіндегі вокзал санына қарай көбейеді; коммуналка сүйек қосындысынан есептеледі. «Той!» және «Базар» — ақша, көшу және Карантині бар оқиға карталары.
Төлеуге ақша жоқ
Қолма-қол жетпесе — құрылысты сат, клеткаларды кепілге қой (ипотека ~50% береді, қайтару +10%). Толық сатудан кейін де қарыз жабылмаса — банкроттық: активтер кредиторға немесе аукционға кетеді.
Мәмілелер және Карантин
Айырбастауға болады: клеткалар мен ақша ↔ клеткалар мен ақша, екінші ойыншы қабылдайды не бас тартады. Карантин — жұмсақ «оқшаулану»: дубльмен, 1 000 ₸-ге немесе шығу картасымен шығасың.
Партияның соңы
Партия бір төлемқабілетті ойыншы қалғанда немесе таймер (15/25/40 мин) біткенде аяқталады. Финалда ең көп капитал жеңеді: қолма-қол плюс клеткалар мен құрылыс құны минус кепілдер.